Czym różni się mapa sektora od katalogu firm?

Dwa różne pytania, dwa różne narzędzia

Mapa sektora i katalog firm to nie dwie wersje tego samego narzędzia – odpowiadają na różne pytania. Mapa pokazuje, jak zorganizowana jest gospodarka: które sektory wytwarzają wartość dodaną, jaka jest struktura branżowa, aktywność gospodarcza, sytuacja na rynku pracy, infrastruktura i innowacyjność w danym regionie lub powiecie. Katalog mówi, kto konkretnie działa na rynku: jakie podmioty, w jakiej branży i gdzie.

Różnica sprowadza się do jednostki analizy. W mapie sektora jest nią sektor, powiat, region lub wskaźnik; w katalogu – pojedyncze przedsiębiorstwo. Dlatego mapa nie zastąpi weryfikacji kontrahenta, a katalog nie pokaże udziału przemysłu w wartości dodanej gospodarki. Dalej: różnice w treści, źródłach danych i zastosowaniu.

Mapa sektora: zagregowany obraz gospodarki w przestrzeni

Mapa sektora pokazuje gospodarkę jako zbiór agregatów. W Mapie polskiej gospodarki przygotowanej przez Forum Prawo dla Rozwoju wartość dodana w cenach bieżących osiągnęła w 2018 r. 1 851 mld zł, rosnąc rok do roku o 5,96%; skumulowany roczny wskaźnik wzrostu od 2009 r. wynosił 4,7%. Największy udział w wartości dodanej miał przemysł (25%), handel (17,6%), budownictwo (7,7%) i transport (7,1%). Te cztery sektory dawały łącznie ponad połowę wartości dodanej, a od 2009 r. relacja ta utrzymywała się na poziomie 56–57%.

Agregaty pokazują też kierunek zmian. W 2018 r. wartość dodana spadła w rolnictwie, leśnictwie, łowiectwie i rybactwie (o 18,6%), w gospodarstwach domowych zatrudniających pracowników oraz wytwarzających produkty na własne potrzeby (o 2,9%) i w górnictwie oraz wydobywaniu jako składowej przemysłu (o 2,3%). Rola transportu w wytwarzaniu wartości dodanej wzrosła od 2009 r. o 21%. Z czterech największych sektorów pochodziło 67% całkowitego przyrostu wartości dodanej – największe przyrosty wystąpiły w przemyśle (19,2%), budownictwie (18,8%), handlu (17,7%) i transporcie (11,6%).

W ujęciu przestrzennym mapa sektora to zestaw porównywalnych warstw wskaźników. Raport Krajowej Izby Gospodarczej „Mapa regionalnych championów biznesowych”, przygotowany przez centrum SpotData w partnerstwie z „Pulsem Biznesu”, prezentuje dane do poziomu poszczególnych powiatów – wskaźniki aktywności gospodarczej, struktury branżowej, rynku pracy, infrastruktury i innowacyjności – i obejmuje analizę 3800 czołowych przedsiębiorstw z 380 powiatów. To warstwy do zestawiania między powiatami, nie wykaz wszystkich firm.

Udział sektorów w wartości dodanej gospodarki w Polsce (2018 r.)

Największe przyrosty wartości dodanej w sektorach (2009–2018 r.)

Wskazniki przestrzenne w raporcie KIG – Mapa regionalnych championów biznesowych

Katalog firm: pojedyncze podmioty i ich profile

Katalog firm porządkuje pojedyncze przedsiębiorstwa. Typowy wpis zawiera nazwę, identyfikatory rejestrowe (NIP, REGON, KRS), adres, rodzaj działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności, wielkość zatrudnienia i dane kontaktowe. PKD posługuje się kodami działalności – w dokumentach sprawozdawczych stosowany jest m.in. kod pięciocyfrowy. Taki zestaw odpowiada na pytanie „kto”, a nie „jaka jest struktura sektora”.

Katalog służy do weryfikacji i transakcji: pozwala znaleźć wykonawcę lub podwykonawcę w określonej lokalizacji i branży, sprawdzić profil działalności przed współpracą, znaleźć pracodawcę albo partnera do kooperacji. Nie służy do liczenia udziału sektora w gospodarce – brak w nim wspólnego mianownika i pełnego pokrycia populacji przedsiębiorstw.

Granica między narzędziami bywa płynna. Raport o charakterze sektorowym może opisywać najważniejsze na danym obszarze przedsiębiorstwa i pokazywać ich znaczenie dla lokalnej gospodarki oraz rynku pracy – tak jest w raporcie KIG. To jednak ilustracja konkretnej warstwy danych, a nie kompletny katalog podmiotów działających na danym terenie.

Agregacja kontra identyfikacja – sedno różnicy

Kluczowa różnica dotyczy zasady udostępniania danych. Główny Urząd Statystyczny, z uwagi na tajemnicę statystyczną, udostępnia dane w formie otwartej wyłącznie w formie zagregowanej, co uniemożliwia identyfikację pojedynczych respondentów. Mapa sektora nie wskaże więc wyników konkretnego przedsiębiorstwa – pokaże wartość lub wskaźnik dla grupy podmiotów, powiatu albo całego sektora.

Katalog firm działa odwrotnie: wskazuje konkretny podmiot i jego dane rejestrowe lub publikowane przez niego samego. W praktyce nie da się wyprowadzić z mapy sektora listy firm, a z katalogu – wskaźników strukturalnych dla całej gospodarki.

Konsekwencje widać w metodyce pomiaru local content, nad którą pracuje GUS: urząd planuje pytać zamawiającego, wykonawców i podwykonawców o koszty wynagrodzeń, towarów, materiałów i usług. Dane o pojedynczych podmiotach zbiera się więc bezpośrednio od nich, a publikuje jako wynik zagregowany, nie jako listę uczestników inwestycji. Dodatkowo unijne zasady zamówień publicznych – równe traktowanie, przejrzystość i niedyskryminacja wykonawców – ograniczają możliwość prostego wymogu preferowania firm krajowych, więc mapa sektora nie służy do selekcji konkretnych dostawców.

Mapa sektora vs. katalog firm – porównanie kluczowych cech

Mapa to warstwa, nie lista – pułapka porównania

Wizualizacja przestrzenna to nie baza firm. Geoportal e-mapa integruje dane z administracji centralnej i lokalnej oraz udostępnia je w formie warstw i narzędzi do analiz przestrzennych. Według informacji operatora w jego zasobach znajduje się 8 mln adresów i 38 mln działek. Użytkownik przegląda działki geodezyjne, granice i adresy – obiekty i zjawiska w przestrzeni, nie podmioty gospodarcze.

Podobnie działa Geoportal.gov.pl, który udostępnia mapy topograficzne w skalach od 1:10 000 do 1:100 000. Standardy ich opracowania określa rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych. Mapy te przedstawiają ogólną treść geograficzną obszaru ze szczególnym uwzględnieniem obiektów topograficznych i służą m.in. do sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego oraz jako materiał podkładowy dla map tematycznych.

Granice warstwy przestrzennej widać też na przykładzie Rejestru Urbanistycznego: gminy mają obowiązek opublikowania w nim do 30 listopada 2026 r. co najmniej danych przestrzennych aktualnych w dniu 1 października 2026 r. To dane o planowaniu i zagospodarowaniu terenu, a nie o przedsiębiorstwach.

Mapa sektora może nanieść firmy jako punkty odniesienia, ale ich liczba zależy wtedy od przyjętego kryterium i źródła – w raporcie KIG jest to grupa czołowych przedsiębiorstw. Brak punktu na mapie nie oznacza więc braku firmy, a obecność punktu nie czyni z mapy pełnego wykazu. Do identyfikacji podmiotów służy katalog firm lub dane rejestrowe.

Kiedy mapa sektora, a kiedy katalog firm

Wybór narzędzia wynika z pytania, na które szukamy odpowiedzi. Gdy pytanie brzmi „gdzie i w jakiej branży warto działać”, „jak wygląda struktura gospodarki powiatu” albo „jakie są wskaźniki społeczno-gospodarcze dla tego obszaru”, właściwa jest mapa sektora. Daje ona zestaw wskaźników dostępnych do poziomu powiatów. Przy analizie całej gospodarki pokazuje udziały sektorów w wartości dodanej i ich dynamikę.

Gdy pytanie brzmi „kto może wykonać tę usługę”, „kto zatrudnia w tym mieście”, „z kim wejść w kooperację” – potrzebny jest katalog firm, bo tylko on wskazuje konkretne podmioty. KIG podkreśla, że za sukcesami regionalnych liderów stoi rozbudowana sieć kooperacji z lokalnymi przedsiębiorcami; znalezienie takich partnerów wymaga identyfikacji firm, a nie wskaźników zagregowanych.

Dla osób szukających pracy punktem wyjścia może być mapa, a narzędziem docelowym katalog. Jak wskazuje Karolina Opielewicz, członkini zarządu i dyrektorka generalna Krajowej Izby Gospodarczej, w każdym regionie znajdziemy wiele rzetelnych, nowoczesnych i dynamicznie rozwijających się firm, które mogą być atrakcyjnymi pracodawcami, a dobrej pracy nie zawsze trzeba szukać w metropoliach. Mapa pozwala wybrać powiat i branżę, katalog – konkretnego pracodawcę.

Typowy tryb pracy łączy oba narzędzia: mapa sektora wskazuje obszar i branżę na podstawie wskaźników zagregowanych, katalog firm dostarcza listy podmiotów spełniających kryteria lokalizacji i profilu, a ostatnim krokiem jest weryfikacja danych rejestrowych i finansowych u źródła.

Jakość danych i źródła w polskim kontekście

Mapy sektora i wskaźniki opierają się na statystyce publicznej oraz bazach wskaźnikowych. Podstawowe źródła to GUS, Bank Danych Lokalnych, STRATEG oraz Eurostat – baza urzędu statystycznego Unii Europejskiej gromadząca informacje z narodowych urzędów statystycznych, zawierająca wskaźniki z różnych obszarów tematycznych w formie tablic dynamicznych i statycznych, w tym wskaźniki monitorujące strategie i programy unijne. Tłem dla danych przestrzennych pozostają geoportale i zasób geodezyjny.

Jakość wniosku zależy od jakości źródła. GUS od kilku lat wykorzystuje algorytmy AI i uczenie maszynowe do klasyfikacji procesów i zjawisk oraz prac analitycznych, a jednocześnie chce, by to wiarygodne dane publiczne stały się paliwem dla systemów AI. Prezes GUS Marek Cierpiał-Wolan zwraca uwagę, że sztuczna inteligencja jest w stanie przygotować wiele raportów i wskaźników, ale – co najgorsze – korzystając z nie do końca wiarygodnych informacji, a Eurostat podkreśla, że AI zmienia praktyki statystyczne.

Znaczenie źródeł administracyjnych rośnie. GUS planuje wykorzystać przy pomiarze local content dane z JPK oraz e-Faktur. Krajowy System e-Faktur wdrażany jest etapowo: od 1 kwietnia 2026 r. obejmuje przedsiębiorców, których sprzedaż w 2024 r. nie przekroczyła 200 mln zł, a najmniejsi podatnicy o bardzo niskiej miesięcznej sprzedaży mają wejść do systemu od 1 stycznia 2027 r. Pilotaż pomiaru local content zaczyna się od energetyki – sektora wybranego przez Ministerstwo Aktywów Państwowych ze względu na znaczenie strategiczne.

Kluczowe etapy wdrażania systemu e-Faktur i pomiaru local content