Gdzie szukać danych o regionach: GUS, BDL i Eurostat

Gdzie szukać danych o regionach – od czego zacząć

Dwa ustalenia decydują o wyborze źródła: poziom terytorialny analizy i zakres tematyczny. Bazy nie pokrywają tych samych jednostek. BDL GUS obejmuje dane lokalne i regionalne. GUS dostarcza wskaźników makroekonomicznych i struktury sektorowej do opracowań regionalnych, a Eurostat uzupełnia je głównie w analizach porównawczych.

Adresy baz: GUS – stat.gov.pl; BDL – bdl.stat.gov.pl; Eurostat – Home – Eurostat (europa.eu). Poza BDL dane statystyczne udostępnia lub publikuje GUS oraz Eurostat. W BDL dostęp do API prowadzi przez Portal API GUS oraz bezpośrednio przez stronę bdl.stat.gov.pl.

Kolejność decyzji: poziom terytorialny (gmina, powiat, województwo, jednostka NUTS), wskaźnik, źródło. Dla gminy lub powiatu podstawą jest BDL. Wielkości makroekonomiczne dla Polski i strukturę sektorową bierz z opracowań GUS. Porównania z innymi krajami lub zjawiska o standardzie europejskim – z Eurostatu.

Sprawdź, czy wskaźnik jest publikowany na wybranym poziomie. Dostępność danych spada wraz z przejściem do mniejszych jednostek. Taki test pozwala uniknąć pracy na poziomie bez danych i zdecydować, czy wystarczy agregacja wyżej, czy trzeba łączyć kilka źródeł.

Dla najmniejszych jednostek zestaw wskaźników bywa węższy niż dla województw. Eurostat nie jest podstawą dla gmin i powiatów – tam pozostaje BDL.

Bank Danych Lokalnych GUS: dane dla gmin, powiatów i województw

BDL GUS to największa w Polsce baza informacji o gospodarce, społeczeństwie i środowisku, użyteczna w analizach lokalnych i regionalnych. Obejmuje miejscowości statystyczne, gminy, powiaty, województwa i cały kraj oraz jednostki NUTS: makroregiony i regiony. Ta sama definicja wskaźnika pozwala więc diagnozować pojedynczą gminę i zestawiać regiony.

Adres BDL to bdl.stat.gov.pl; dostęp odbywa się przez stronę bazy. Bank Danych Lokalnych (stat.gov.pl) to źródło danych statystycznych do analiz lokalnych i regionalnych. GUS udostępnia dane z BDL przez API – bezpłatnie. Dostęp do API BDL jest możliwy poprzez Portal API GUS oraz bezpośrednio przez stronę bdl.stat.gov.pl.

BDL oferuje ponad 40 tys. cech statystycznych pogrupowanych tematycznie w układzie jednostek terytorialnego podziału Polski. Udostępnia pojedyncze serie liczbowe i gotowe wskaźniki, co skraca przekształcanie danych surowych.

W BDL znajdziesz serie i wskaźniki dla gminy, powiatu lub województwa. Nie ma tam jednak pełnego zestawu dla każdej najmniejszej jednostki – jej dane bywają publikowane rzadziej lub w węższym zakresie niż dla województw. Wpływa to na pełność analizy porównawczej gmin i powiatów.

Typowe zastosowanie BDL to diagnozy lokalne i regionalne: opis struktury gospodarki, rynku pracy, ludności i warunków środowiskowych w podziale administracyjnym. Baza bywa punktem wyjścia do bardziej zaawansowanych obliczeń, np. miar specjalizacji na danych zagregowanych w układzie terytorialnym.

Poziomy terytorialne i NUTS: jak dobrać dane do analizy

Podział administracyjny (gmina, powiat, województwo) i nomenklatura NUTS to dwa różne porządki. BDL obejmuje oba, w tym NUTS: makroregiony i regiony. NUTS jest hierarchiczny: wyższy poziom oznacza większą jednostkę i zwykle więcej dostępnych wskaźników.

Od wyboru poziomu zależy forma prezentacji i możliwość przeprowadzenia obliczeń. Niższe poziomy pokazują zróżnicowanie wewnątrz województwa, ale mają uboższy zestaw publikowanych zmiennych.

Wyższe agregacje dają szerszy zestaw wskaźników i lepszą porównywalność, kosztem zatarcia różnic lokalnych. W praktyce analizy idą w dwóch kierunkach: szczegółowo w dół, do gmin i powiatów, albo porównawczo w górę, do poziomów NUTS.

Na niskim poziomie agregacji analizuje się np. rozwój gospodarczy ośrodków miejskich. Dane BDL GUS dla roku 2014 wykorzystano na poziomie NUTS 5, a specjalizację mierzono ilorazem lokalizacji (LQ).

GUS jako źródło danych wtórnych i makroekonomicznych

Poza BDL statystyka publiczna GUS jest w analizach regionalnych źródłem danych wtórnych. W opracowaniach sektorowych dane własne uzupełnia się najnowszymi informacjami GUS: wskaźnikami makroekonomicznymi i strukturą sektorową z jego publikacji. Wyniki analizy osadza się wtedy w aktualnym kontekście gospodarczym bez własnych pomiarów.

Portal GUS to stat.gov.pl. Główny Urząd Statystyczny to organ administracji rządowej zajmujący się zbieraniem i udostępnianiem informacji statystycznych o większości dziedzin życia publicznego i niektórych stron życia prywatnego w Polsce. Wśród baz GUS są Bank Danych Lokalnych (stat.gov.pl) i STRATEG (stat.gov.pl).

Z uwagi na tajemnicę statystyczną dane w formie otwartej są udostępniane wyłącznie w formie zagregowanej, co uniemożliwia identyfikację pojedynczych respondentów.

Szukaj w publikacjach i danych statystycznych udostępnianych lub publikowanych przez GUS. Te dane nie są wiedzą powszechną – trzeba wskazać konkretne źródło, a nie tylko instytucję.

Dane wtórne statystyki publicznej uzupełniają też analizy, w których główne źródło ma inną naturę. Przykład: analizy kosztów zjawisk społecznych, gdzie dane z instytucji publicznych łączy się z dodatkowymi źródłami wtórnymi, by oszacować wielkości na poziomie zagregowanym. GUS jest zwykle punktem wyjścia: daje tło makroekonomiczne i strukturę sektorową dla dalszych, szczegółowych opracowań.

Przed sięgnięciem po dane własne sprawdź, czy interesująca wielkość nie jest już publikowana w statystyce publicznej. Jeśli jest – pozostaje kwestia poziomu terytorialnego i aktualności. Jeśli nie – konieczne będzie badanie własne albo wyraźne zastrzeżenie o luce w danych.

Eurostat: dane uzupełniające i porównawcze

Dane Eurostatu uzupełniają statystykę publiczną, nie zastępują jej. Używa się ich uzupełniająco, zwłaszcza dla ubóstwa energetycznego. Po źródło europejskie sięgamy, gdy dane krajowe nie opisują zjawiska wystarczająco lub gdy potrzebny jest kontekst międzynarodowy.

Eurostat to baza urzędu statystycznego Unii Europejskiej, gromadząca informacje z narodowych urzędów statystycznych krajów członkowskich. Adres: Home – Eurostat (europa.eu). Zawiera wskaźniki z różnych obszarów tematycznych, prezentowane w formie tablic dynamicznych i statycznych. Obejmuje również wskaźniki monitorujące strategie i programy unijne.

Dostępne są dane roczne, kwartalne i miesięczne dla krajów UE i ich regionów oraz dla krajów kandydujących i wybranych krajów spoza UE (np. USA i Japonii).

Szukaj w danych statystycznych udostępnianych lub publikowanych przez Eurostat. Powód porównawczy: zestawienie Polski z innymi krajami albo pokazanie zjawiska w skali europejskiej daje spójniejszą podstawę niż składanie szeregów z wielu statystyk narodowych.

W Eurostacie znajdziesz uzupełnienie zjawiska i porównanie międzynarodowe. Nie jest on podstawą dla gmin i powiatów – pamiętaj o poziomie agregacji: Eurostat służy do porównań na wyższych poziomach, gdzie są dane regionalne. Dla najmniejszych jednostek pozostaje BDL.

Do czego wykorzystać dane regionalne w praktyce

Lokalny rynek pracy to podstawowe zastosowanie danych w przekroju terytorialnym. Analizy i prognozy polskiego rynku pracy prowadzi się w układzie powiatowym, bo rynek pracy ma charakter lokalny, a uśrednienie na poziomie województwa zaciera różnice między powiatami. BDL dostarcza danych o zatrudnieniu, bezrobociu i strukturze ludności, a GUS – tła makroekonomicznego do interpretacji wyników.

Trzeci obszar to statystyka metropolii. Pozyskiwanie i analiza danych dla metropolii polskich to osobny problem. W tym zakresie wskazuje się najistotniejsze problemy i perspektywy rozwojowe.

Ograniczenia danych regionalnych i na co uważać

Najczęstsze ograniczenie to jakość i kompletność danych. W systemie gromadzenia danych o kosztach przemocy domowej w Polsce występują istotne luki, w tym brak spójnych definicji oraz ograniczona dostępność danych rejestrowych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej.

W BDL dla najmniejszych jednostek nie zawsze są pełne serie wskaźników. W danych rejestrowych brakuje spójnych definicji. Eurostat nie zastępuje BDL dla gmin i powiatów.

Ten mechanizm dotyczy analiz regionalnych: jeśli instytucje zbierają dane według różnych definicji, zestawienie ich w jednym wskaźniku dla gminy lub powiatu daje wynik nieporównywalny.

Osobny problem to statystyka metropolii. Wskazuje się najistotniejsze problemy i perspektywy rozwojowe pozyskiwania i analizy danych dla metropolii polskich. Praktyczny wniosek: przy zjawiskach słabo zarejestrowanych trzeba zaplanować łączenie danych z kilku źródeł i jasno opisać definicje, a przy układach metropolitalnych – z góry ustalić, z jakich gmin buduje się jednostkę analityczną.

Trzecia kwestia to dostępność danych rejestrowych, która bywa powodem sięgania po podejścia pośrednie i dodatkowe źródła. Przed analizą sprawdź nie tylko, czy wskaźnik istnieje, ale też kto go zbiera, według jakiej definicji i czy pokrywa cały badany okres oraz wszystkie jednostki terytorialne.

Krótki przewodnik: które źródło wybrać

Dane lokalne i regionalne – z BDL GUS. Wskaźniki makroekonomiczne, strukturę sektorową i dane wtórne statystyki publicznej – z publikacji GUS, zwłaszcza gdy potrzebne jest tło dla analizy lokalnej. Uzupełnienie porównawcze i zjawiska o standardzie europejskim – z Eurostatu.

Adresy i miejsca: GUS – stat.gov.pl, w tym Bank Danych Lokalnych (stat.gov.pl) i STRATEG (stat.gov.pl); BDL – bdl.stat.gov.pl oraz Portal API GUS; Eurostat – Home – Eurostat (europa.eu).

BDL oferuje ponad 40 tys. cech statystycznych pogrupowanych tematycznie w układzie jednostek terytorialnego podziału Polski. Eurostat zawiera wskaźniki z różnych obszarów tematycznych w formie tablic dynamicznych i statycznych, w tym dane roczne, kwartalne i miesięczne dla krajów UE i ich regionów.

Kolejność sięgania: dla gminy lub powiatu zacznij od BDL, po tło makroekonomiczne przejdź do publikacji GUS, a po Eurostat – na końcu, do uzupełnienia i porównań.